Blijvend ongemak

Inmiddels zijn we al jaren bezig met iets wat ogenschijnlijk eenvoudig te regelen was. Een reiskostenregeling voor onze leerlingen. De OV-jaarkaart noemden we het; voor praktijkonderwijsleerlingen. 

Op een podium bij Pro College in Nijmegen nog voordat Corona uitbrak, brachten we dit onderwerp bij toen nog minister Arie Slob ter sprake. Sympathiek vond hij het. Dat wel. Inmiddels zijn we al bijna zeven jaar verder, bijna twee schoolgaande generaties leerlingen. Er is heus iets bereikt in die tussenliggende tijd. Leerlingen die in het praktijkonderwijs entree-onderwijs volgen, worden via de school gecompenseerd. Daar is geld voor vrijgemaakt.

Maar dat helpt maar een deel van onze leerlingen. Inmiddels weten we, door samenwerking met het Jeugdeducatiefonds hoe groot het vervoersprobleem eigenlijk is onder onze leerlingen. Zij hebben in kaart kunnen brengen dat de aanvragen die bij hun binnenkomen vooral gaan over vervoer naar de stageplek, en ook naar school. Ook weten we inmiddels dat ongeveer de helft van onze leerlingen (de helft!) in armoede opgroeit, en dat er geen geld is voor zoiets als een OV-kaart. Dus dan gebeurt er dit: docenten gaan met hun eigen pinpas, van hun eigen salaris, mee met de leerlingen om een kaart op te laden. En dit is geen incident. Dit kan toch niet waar zijn.

Voor iedereen is er een regeling, niet voor de Pro-leerling

Voor leerlingen in het speciaal onderwijs is er leerlingvervoer, bekostigd door de gemeente. Voor leerlingen met een andere geloofsrichting dan beschikbaar is in de eigen omgeving is leerlingvervoer, ook bekostigd door de gemeente. Voor leerlingen die in de leeftijdscategorie vanaf 16 jaar naar het mbo gaan is er een gratis OV-kaart, uit de onderwijsbegroting. Maar uitgerekend voor leerlingen uit het praktijkonderwijs, waarvan we nu weten hoe groot de noodzaak is, juist voor een groot deel van die leerlingen is er dat er dus allemaal niet.

Afgelopen week tijdens de begrotingsbehandeling zagen we wat de reden was van deze situatie. In reactie op de door de Tweede Kamer aangenomen motie (klik hier voor de motie) was het antwoord van de staatssecretaris dat ze niet kan achterhalen welke leerlingen in de bovenbouw zitten! Hoezo kan dat niet? Vanaf 15 of in elk geval zeker vanaf 16 jaar zitten onze leerlingen in de bovenbouw en lopen stage en maken reiskosten. Een leeftijdsgrens zou toch traceerbaar moeten zijn. Een ander argument was dat er een precedentwerking zou zijn t.o.v. de vmbo-leerlingen die ook stage lopen. Het was een bijzonder antwoord. 

Waar een wil is, is een weg

De vergelijking met vmbo-leerlingen kwam volledig uit de lucht vallen. Het gaat voor het praktijkonderwijs om de leeftijdscategorie vanaf in elk geval 16 jaar en die zitten doorgaans niet meer op het vmbo. Het argument van de precedentwerking lijkt dus willekeurig. En het belangrijkste: leerlingen in het praktijkonderwijs lopen veel meer stage, en dat voor een categorie leerlingen die ouders hebben die dit niet kunnen betalen. Hier kunt u het debat terugkijken met Marjolein Moorman en de staatssecretaris Judith Tielen. 

Kansengelijkheid

Het kabinet, de Tweede Kamer, iedereen heeft er de mond van vol. Maar zo’n relatieve kleinigheid, die een groot verschil kan maken in het leven en de toekomst van een pro-leerling, leerlingen die we keihard nodig hebben op de arbeidsmarkt, dat kan er niet vanaf. De kansenongelijkheid die dat oplevert is schrijnend. Dat is de ongemakkelijke waarheid waar onze leerlingen het voorlopig weer mee moeten doen. Wat ons betreft is het laatste woord hier nog niet over gezegd.

Nicole Teeuwen
Voorzitter Sectorraad Praktijkonderwijs