“Zet nieuwe financieringsstelsel kinderopvang door”

35 organisaties uit het maatschappelijk middenveld roepen het kabinet en de Tweede Kamer op om het wetgevingstraject voor het nieuwe financieringsstelsel van de kinderopvang nu door te zetten. In een brief aan de Tweede Kamer en de bewindspersonen spreken zij hun steun uit voor het nieuwe stelsel, mede nu ook de Raad van State zich hierover positief heeft uitgesproken.

Zij vragen om zonder verder uitstel vast te houden aan de invoering per 1 januari 2029 en om de toegezegde middelen te behouden. In het nieuwe stelsel betaalt de overheid rechtstreeks aan kinderopvangorganisaties. Ouders hoeven daardoor niet langer zelf kinderopvangtoeslag aan te vragen en lopen niet meer het risico op terugvorderingen van die toeslag.

Elf jaar werk, telkens opnieuw onzekerheid

Al sinds 2015 wordt gewerkt aan een eenvoudiger en stabieler financieringsstelsel voor de kinderopvang, omdat het huidige stelsel voor veel ouders moeilijk te doorgronden is. In april 2018 trok de toenmalige staatssecretaris de plannen in, terwijl DUO op dat moment al aan de uitvoering werkte. Sinds 2021 werken de sector, het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en de Dienst Toeslagen opnieuw samen aan een nieuw stelsel. Inmiddels is de invoering twee keer uitgesteld. Nu, elf jaar na de eerste aanzet, staan we opnieuw op een cruciaal moment: de Dienst Toeslagen is al gestart met de bouw en de Raad van State heeft inmiddels een positief advies uitgebracht.

Een belofte uit drie regeerakkoorden

Waarom verandering nodig is, laat de toeslagenaffaire zien. Ruim 44.000 ouders zijn als gedupeerde erkend. De affaire leidde tot een parlementaire enquête, de val van een kabinet en een hersteloperatie die nog altijd moeizaam verloopt. De overheid erkende dat het vertrouwen van burgers was geschaad en beloofde beterschap. In drie opeenvolgende regeerakkoorden is daarna toegezegd dat het stelsel eenvoudiger wordt en dat ouders nooit meer te maken krijgen met zo’n ingewikkeld en foutgevoelig systeem. Het nieuwe financieringsstelsel is daar volgens de organisaties een passend antwoord op.

Ouders juist kwetsbaarder in de aanloop

Ondertussen zijn ouders in de aanloop naar het nieuwe stelsel kwetsbaarder geworden. De toeslag is stap voor stap verhoogd, waardoor een kleine fout nu tot hogere terugvorderingen leidt. Ouders dragen overigens zelf bij aan de investering. Om het nieuwe stelsel te betalen, wordt de inkomensafhankelijke combinatiekorting (IACK) vanaf 2027 afgebouwd. Dat levert structureel ongeveer € 1,7 miljard per jaar op.

“Na de toeslagenaffaire heeft de overheid ouders beterschap beloofd, in drie regeerakkoorden achter elkaar. Toch blijft het elke keer spannend of het geld behouden blijft of dat het geld als sluitstuk van de begroting wordt gebruikt. Ouders moeten erop kunnen vertrouwen dat de overheid deze keer wél doet wat zij belooft,” zegt Marjet Winsemius, directeur van Voor Werkende Ouders

De sector wil zekerheid

Kinderopvangorganisaties bereiden zich al voor op het nieuwe stelsel. Dat vraagt om investeringen, aanpassingen in de bedrijfsvoering, tijdige voorbereiding en een verantwoorde invoering. Om die stappen te kunnen zetten, hebben organisaties en professionals duidelijkheid en zekerheid nodig over de invoering.

“Kinderen verdienen goede kinderopvang en ouders moeten daarop kunnen vertrouwen. Dat vraagt om organisaties die kunnen investeren in professionals, kwaliteit en toegankelijkheid. Duidelijkheid over de invoering en het beschikbare geld is daarvoor onmisbaar.” zegt Karen Strengers, voorzitter van de Branchevereniging Maatschappelijke Kinderopvang.

Kinderopvang gaat iedereen aan 

Kinderopvang is volgens de organisaties geen luxe voor gezinnen die het zich kunnen veroorloven. Het draagt bij aan de ontwikkeling van kinderen en stelt ouders in staat om te werken, voor anderen te zorgen en een bestaan op te bouwen. In de kinderopvang krijgen kinderen de ruimte om te spelen, zich samen met andere kinderen te ontwikkelen en een goede basis te leggen voor hun schoolloopbaan en hun volwassen leven. Kinderopvang bevordert kansengelijkheid door alle kinderen een goede start te bieden. Samen met onderwijs en zorg vormt zij een belangrijke basisvoorziening die ontwikkelkansen versterkt en kinderen die extra ondersteuning nodig hebben beter bereikt.

“Goede en toegankelijke kinderopvang is geen luxe: het is de basis voor gelijke kansen, een sterke schoolloopbaan, een kansrijke toekomst voor ieder kind én een weerbare samenleving,” zegt Freddy Weima, voorzitter van de PO-Raad.

Kinderopvang is bovendien een onmisbare schakel in de economie. Zonder betaalbare en betrouwbare kinderopvang kunnen ouders niet deelnemen aan de arbeidsmarkt en komen ook andere sectoren onder druk te staan. Kinderopvang versterkt de arbeidsmarkt van vandaag en de samenleving van morgen. De brede steun vanuit het maatschappelijk middenveld onderstreept de maatschappelijke waarde van de kinderopvang en het nieuwe financieringsstelsel.

Oproep aan kabinet en Kamer

In de brief roepen de organisaties het kabinet en de Tweede Kamer op om:

• het wetgevingstraject financiering kinderopvang zonder verder uitstel voort te zetten;
• te blijven investeren in kinderen, ouders, professionals en de sector, en de toegezegde middelen voor dit traject te behouden, ook in de bredere besluitvorming over de begroting;
• vast te houden aan de invoering per 1 januari 2029, en daarmee ouders en kinderopvangorganisaties zekerheid te bieden.

“ Zo maken we de belofte waar die in drie regeerakkoorden is gedaan, zodat kinderen zich kunnen ontwikkelen, ouders kunnen werken en iedereen kan vertrouwen op een overheid die haar toezeggingen nakomt,” aldus de organisaties.

De brief van de 35 organisaties, waaronder de Sectorraad Praktijkonderwijs, aan het kabinet is als bijlage toegevoegd