Nieuwkomers
Nieuwkomers
Steeds meer leerlingen stromen vanuit het nieuwkomersonderwijs door naar het praktijkonderwijs. Deze ontwikkeling roept vragen op over passende onderwijsroutes, de beoordeling van het leerpotentieel en de ondersteuning die leerlingen en scholen nodig hebben. Voor toelating tot het praktijkonderwijs gelden ook voor nieuwkomers de landelijke toelatingscriteria. Een beperkte beheersing van de Nederlandse taal is op zichzelf geen reden voor plaatsing in het praktijkonderwijs. Het is daarom belangrijk om zorgvuldig onderscheid te maken tussen de taalontwikkeling van een leerling en diens leerpotentieel en onderwijsbehoeften.
Een deel van de leerlingen heeft ingrijpende ervaringen opgedaan, bijvoorbeeld door oorlog, vlucht, verlies of langdurige onzekerheid. Deze ervaringen kunnen doorwerken in hun gevoel van veiligheid, sociaal-emotionele ontwikkeling en leerproces. Dit vraagt om pedagogisch klimaat waarin voorspelbaarheid, structuur, vertrouwen en sensitief handelen centraal staan.
Ondersteuning LOWAN-vo
Leerlingen die vanuit de ISK instromen in het praktijkonderwijs, zijn vaak nog volop bezig met het ontwikkelen van hun Nederlandse taalvaardigheid. Die taalontwikkeling vindt niet alleen plaats tijdens de algemeen vormende vakken, maar juist ook tijdens praktijklessen, stages en andere dagelijkse schoolsituaties. Het praktijkonderwijs biedt daarmee veel mogelijkheden om taalontwikkeling te verbinden aan betekenisvolle, praktische leersituaties.
Om deze leerlingen goed te begeleiden, is kennis van Nederlands als tweede taal (NT2) belangrijk. Dit vraagt niet alleen om specifieke NT2-expertise, maar ook om aandacht voor taalontwikkeling binnen alle vakken en in de begeleiding van leerlingen.
Praktijkscholen staan voor de uitdaging om nieuwkomers passend onderwijs te bieden. Dat vraagt onder andere om kennis van tweedetaalverwerving, inzicht in de onderwijsbehoeften van leerlingen en een goede samenwerking tussen de ISK, het praktijkonderwijs en andere betrokken partners.
Scholen kunnen daarbij gebruikmaken van de kennis, materialen en ondersteuning die LOWAN-vo en ITTA beschikbaar stellen.
LOWAN-vo ondersteunt scholen met onder meer praktische handreikingen en kennisdeling. Samen met verschillende partners werken zij aan kennis en hulpmiddelen die docenten en begeleiders helpen om nieuwkomers in het praktijkonderwijs zo goed mogelijk te ondersteunen. Meer praktijkvoorbeelden en informatie over de doorstroom van ISK naar PrO is te vinden op de website: https://www.lowan.nl/vo/doorstroom/naar-pro/
Handreiking voor docenten in het praktijkonderwijs
De handreiking ‘O jee, een NT2-leerling in het praktijkonderwijs!’ is geschreven door het ITTA, in opdracht van LOWAN, en biedt docenten, ondersteuners en stagebegeleiders van NT2-leerlingen inzichten, tips en voorbeelden voor NT2-ondersteuning in het praktijkonderwijs. Klik hier voor de handreiking.
Aan de orde komt het belang van informatie over het leerpotentieel van de NT2-leerling, praktische kennis over het leren van een tweede taal en de mogelijkheden die het praktijkonderwijs kan bieden om een taalrijke leeromgeving voor een NT2-leerling te creëren. Vervolgens worden er drie onderwijssituaties verder uitgelicht: de praktijkles, de AVO-les en de stage. Iedere onderwijssituatie wordt toegelicht aan de hand van:
- Een korte schets van de situatie: wat wordt er van de leerling verwacht en waar loopt de docent of begeleider tegenaan?
- Wat kan de docent doen? Concrete handvatten voor de docent of begeleider om de leerling effectief te ondersteunen.
- Wat kan de NT2-leerling doen? Aanwijzingen om de leerling te stimuleren zelf zijn taalvaardigheid verder te ontwikkelen
Veelgestelde vragen vanuit het praktijkonderwijs
LOWAN-vo krijgt regelmatig vragen vanuit het werkveld praktijkonderwijs:
- Hoe kan de NT2-leerling in het juiste uitstroomprofiel geplaatst worden?
- Met welke aspecten moet de school hierbij rekening houden?
- Welke NT2-materialen zijn in het praktijkonderwijs in te zetten naast de reguliere lesstof?
- Zijn er NT2-materialen speciaal voor taalondersteuning bij de praktijkvakken en/of bij de voorbereiding op de stage?
Antwoorden op deze vragen en meer zijn te vinden in deze handreiking.
Het ITTA
ITTA is hét kennisinstituut voor basisvaardigheden, in het bijzonder Nederlands als eerste en tweede taal. Met scholingen en kennis dragen we bij aan kwaliteitsontwikkeling van (taal)onderwijs en taalbeleid. Het ITTA biedt trainingen aan voor zowel praktijkvakdocenten als AVO-docenten, voor stagedocenten en -begeleiders en voor de schoolleiding.
Kijk voor meer informatie op: https://itta.uva.nl
Tolken
Alle scholen waar nieuwkomers, korter dan 5 jaar in Nederland, onderwijs volgen, kunnen tegen gereduceerde tarieven gebruikmaken van de tolkdiensten van Global Talk. Zie voor meer informatie: Inzet tolk door school – Global Talk – LOWAN.
Inburgering
Informatie over inburgering en de z-route is te vinden op de website van Divosa en op www.inburgeren.nl.
Actueel:
- Kamerbrief zet koers uit voor toekomst nieuwkomersonderwijs
Op 15 oktober stuurde staatssecretaris Judith Tielen aan de Tweede Kamer een brief met de contouren van een wetsvoorstel dat moet zorgen voor beter onderwijs, sterkere regionale samenwerking en een soepelere doorstroom van nieuwkomers naar passend vervolgonderwijs. Lees hier de kamerbrief.
- Onderzoek naar instroom nieuwkomers in praktijkonderwijs
In de kamerbrief staat ook dat het ministerie van OCW onderzoek gaat doen naar de groeiende instroom van nieuwkomersleerlingen vanuit internationale schakelklassen (ISK’s) naar het praktijkonderwijs. De aanleiding is een toenemende signalering vanuit het veld dat meer nieuwkomers na hun ISK-periode instromen in het praktijkonderwijs vanwege een taalachterstand en een hogere leeftijd. Tegelijkertijd constateert OCW dat het praktijkonderwijs mogelijk niet voor al deze leerlingen de meest passende onderwijsroute is.
De Sectorraad Praktijkonderwijs heeft de afgelopen periode met het ministerie van OCW gesproken over deze ontwikkeling en de vragen die dit oproept bij scholen. In de gezamenlijke werkagenda is afgesproken onderzoek te doen naar de omvang en oorzaken van de instroom van nieuwkomers in het praktijkonderwijs en de randvoorwaarden voor passend en kwalitatief goed onderwijs.
Voor de Sectorraad staat daarbij centraal dat iedere leerling terechtkomt op een onderwijsplek die aansluit bij zijn of haar mogelijkheden en ondersteuningsbehoeften. Daarbij is het van belang dat taalachterstanden niet worden verward met een beperkt leerpotentieel en dat scholen voldoende mogelijkheden hebben om leerlingen die nog volop bezig zijn met hun Nederlandse taalontwikkeling goed te begeleiden.
Het onderzoek moet meer inzicht geven in deze ontwikkelingen en aanknopingspunten bieden voor eventuele vervolgstappen in beleid en ondersteuning. De resultaten worden naar verwachting in het derde kwartaal van 2027 beschikbaar.
nieuws
Pro-cast S4A4
Sofie en Nicole zijn deze week te gast in Nijmegen bij het Pro College aldaar. Bij hen aan tafel Mareen van Eck, teamleider op het Pro College Nijmegen en met Cherifa Hendriks, zorgcoördinator op deze school. Ze praten over het onderwijs aan nieuwkomers en de samenwerking met het Pontem College voor het onderwijs aan deze […]
Ontwikkelingen en ondersteuning nieuwkomers in het praktijkonderwijs
Steeds meer leerlingen stromen vanuit het nieuwkomersonderwijs door naar het praktijkonderwijs. Deze ontwikkeling roept vragen op over passende onderwijsroutes, de beoordeling van het leerpotentieel en de ondersteuning die leerlingen en scholen nodig hebben. Voor toelating tot het praktijkonderwijs gelden ook voor nieuwkomers de landelijke toelatingscriteria. Een beperkte beheersing van de Nederlandse taal is op zichzelf geen […]
Kamerbrief zet koers uit voor toekomst nieuwkomersonderwijs
Het kabinet werkt aan nieuwe wetgeving voor het onderwijs aan nieuwkomers. In een Kamerbrief schetst staatssecretaris Judith Tielen de contouren van een wetsvoorstel dat moet zorgen voor beter onderwijs, sterkere regionale samenwerking en een soepelere doorstroom van nieuwkomers naar passend vervolgonderwijs. Lees hier de kamerbrief Onderzoek naar instroom nieuwkomers in praktijkonderwijs Het ministerie van OCW […]
Wet startprocedure b3-scholen en hardvochtigheden vso en pro
Deze week is het wetsvoorstel B3-scholen en hardvochtigheden pro/vso zonder stemming door de Eerste Kamer aangenomen. Deze wetswijziging regelt twee veranderingen in het voortgezet speciaal onderwijs en praktijkonderwijs. Volgens de huidige wet kunnen nieuwkomers pas praktijkonderwijs volgen als ze eerst een jaar regulier onderwijs hebben gevolgd en voldoende Nederlands spreken. Ook moeten leerlingen in het […]
Staat van het Praktijkonderwijs 2026: Praktijkonderwijs zucht onder explosieve zij-instroom
Scholen in het praktijkonderwijs kampen met een grote toename van het aantal leerlingen dat later instroomt. Vanwege de grote zorgvraag van veel van deze leerlingen, neemt de werkdruk voor de leraren en begeleiders flink toe. Dat blijkt uit de vandaag verschenen Staat van het Praktijkonderwijs 2026. Sinds 2020 daalde de instroom in het praktijkonderwijs vanaf […]
Hoge werkdruk leraren praktijkonderwijs en vmbo door zij-instroom en toenemende zorgvraag van leerlingen
Leraren in het praktijkonderwijs en het vmbo kampen met steeds meer werkdruk. De uitval en het lerarentekort zijn in deze onderwijstypen historisch hoog: het vmbo en praktijkonderwijs kenden in 2024 een verzuimpercentage van 6,4%, zo’n 0,4% hoger dan het gemiddelde, blijkt uit cijfers van Voion. Grootste oorzaken: het kansrijk adviseren en de toename van kinderen […]
Jongeren en inburgering: onderwijs voorop
De begeleiding van jonge nieuwkomers vraagt speciale aandacht. Een Nederlands onderwijsdiploma geeft hen de beste start op de arbeidsmarkt. Onderwijs voorop! Deze publicatie van Divosa geeft verschillende mogelijkheden voor de best passende route, via regulier onderwijs of leerroutes in de inburgering. Ook vertellen acht gemeenten over hun manier om jongeren het beste toekomstperspectief te geven. […]
Inburgeren in het praktijkonderwijs
Per 1 april 2025 is de wijziging op de Wet Inburgering 2021 van kracht. Hierin wordt geregeld dat onderwijstijd, verzorgd in de Internationale Schakelklas en het Praktijkonderwijs, meetelt bij de inburgering van jonge nieuwkomers met leermoeilijkheden. Dit biedt kansen voor ISK’s, praktijkscholen en gemeenten. Als jonge nieuwkomers (onder de 18 jaar) zich in Nederland melden, […]